Kim hangi makamda müzik dinlemelidir?


Safiyüddin Urmevı (1224-1294),’ye göre çeşitli makamlarda okunan bestelerin insan üzerindeki psikolojik etkileri söyledir:
Neva, baselik uşşak gibi makamlar insan ruhuna, güç, cesaret ve tam bir ferahlık verir. Bu makamlar aynı zamanda dağ sakinlerine de tesir etmektedir. Nihavend ve mahur makamları da bu makamlar gibidir.
Rast ve büzürk makamları, insana hüzün ve gevşeklik verir.
Rast, ırak ve isfahan makamları hafif bir ferahlık ve zevk verir. Bu makamlar mizaçları uygun kimselere iyi gelmektedir.

Makamların ırklara göre tesiri

Sarışınlara rast, esmerlere ırak, buğday tenlilere ısfahan, kumrallara kûçek makamı iyi gelmektedir.

Hangi makam hangi millete iyi gelmektedir?

Hüseyni ve ona bağlı makamlar Araplara,
Irak ve ona bağlı makamlar İranlılara;
Uşşak ve ona bağlı makamlar Türklere;
Buselik ve ona bağlı makamlar Rumlara ve Frenklere tesir etmektedir.

Geçtiğimiz asırda Türk müziği nazariyatı üzerinde büyük çalışmaları olmuş olan Hüseyin Sadeddin Arel’e göre makamların tesiri şöyledir:
Irak makamı dinleyenlere zevk ve lezzet;
Isfahan ve büzürk makamları korku;
Kûçek hüzün;
Zengüle tevazu;
Buselik kuvvet;
Nevâ şecaat ve cesaret;
Uşşak ise gülme hissi vermektedir.

Burada dile getirilenlerin doğruluğu ve yanlışlığını tartışmayacağız. Mevzuya bir de bu vecheden bakılabilir, geçmişte bunlar üzerinde de durulmuştur efendim.
Kaynak ve daha fazlası için Farabi'ye göre makamların insan üzerindeki etkisi başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
31 Ocak 2013 Perşembe

Hiç yorum yok: